การฝังเข็มแบบตะวันตก กับ การฝังเข็มแบบจีน ต่างกันอย่างไร?

ฝังเข็ม เป็นศาสตร์การดูแลสุขภาพที่ได้รับความสนใจอย่างมาก เนื่องจากเป็นอีกหนึ่งแนวทางในการดูแลและปรับสมดุลร่างกาย อย่างไรก็ตาม หลายคนอาจยังไม่ทราบว่าการฝังเข็มไม่ได้มีเพียงรูปแบบเดียว แต่สามารถแบ่งออกเป็นหลายแนวทาง โดยที่พบได้บ่อยคือ การฝังเข็มแบบ แพทย์แผนจีน และ การฝังเข็มแบบตะวันตก

ด้วยชื่อและลักษณะการใช้เข็มที่คล้ายกัน ทำให้หลายคนเข้าใจว่าการฝังเข็มทั้งสองรูปแบบมีหลักการและวิธีการรักษาเหมือนกัน แต่ในความเป็นจริงแล้ว ทั้งแนวคิดพื้นฐาน วิธีการเลือกตำแหน่งฝังเข็ม รวมถึงเป้าหมายของการดูแลร่างกาย มีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน

บทความนี้จึงจะพาไปทำความเข้าใจ ความแตกต่างระหว่าง การฝังเข็มแบบจีน และ การฝังเข็มแบบตะวันตก ในมุมมองที่เข้าใจง่าย เพื่อช่วยให้ผู้อ่านสามารถเลือกแนวทางการฝังเข็มได้เหมาะสมกับอาการและความต้องการของตนเองมากขึ้นค่ะ

การฝังเข็มแบบจีน หรือ Traditional Chinese Acupuncture เป็นศาสตร์การดูแลสุขภาพตามหลัก แพทย์แผนจีน ที่ใช้เข็มขนาดเล็กมากฝังลงบนจุดเฉพาะตามแนวเส้นลมปราณ หรือ Meridian ของร่างกาย เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนของพลังงานชีวิต หรือ ชี่ (Qi) รวมถึงการไหลเวียนของเลือดลมให้เป็นไปอย่างสมดุล

แนวคิดสำคัญของการฝังเข็มแบบจีนคือการปรับสมดุลของหยินและหยาง ซึ่งเชื่อมโยงกับการทำงานของอวัยวะภายใน หากร่างกายเกิดความไม่สมดุล อาจนำไปสู่อาการเจ็บป่วยต่าง ๆ การฝังเข็มจึงเป็นการช่วยกระตุ้นให้ร่างกายกลับสู่ภาวะสมดุล และส่งเสริมกระบวนการฟื้นฟูตามธรรมชาติ

ในมุมมองทางสรีรวิทยา การกระตุ้นจุดฝังเข็มยังมีส่วนช่วยกระตุ้นการหลั่งสารสื่อประสาทที่เกี่ยวข้องกับการลดความไม่สบายตัว เช่น สารเอ็นโดรฟิน ช่วยลดการอักเสบ เสริมการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน และช่วยปรับสมดุลของระบบฮอร์โมน

การฝังเข็มแบบจีนจึงถูกนำมาใช้ในการดูแลปัญหาสุขภาพหลากหลายด้าน เช่น อาการปวดกล้ามเนื้อและข้อต่อ ระบบประสาท ระบบทางเดินอาหาร ภาวะฮอร์โมนไม่สมดุล รวมถึงการดูแลสุขภาพองค์รวม เพื่อให้ร่างกายสามารถฟื้นฟูและทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นค่ะ

การฝังเข็มแบบจีนมีพื้นฐานมาจากแนวคิดการดูแลสมดุลของร่างกายทั้งระบบ โดยมุ่งเน้นการแก้ไขที่ต้นเหตุของปัญหา ไม่ใช่เพียงบรรเทาอาการที่แสดงออกมา ซึ่งสามารถอธิบายหลักการสำคัญได้ดังนี้

1. ปรับสมดุลร่างกาย หรือ Balance the Body
   แพทย์แผนจีน เชื่อว่าโรคและความผิดปกติเกิดจากความไม่สมดุลของพลังงานชีวิต หรือ ชี่ รวมถึงความไม่สมดุลของหยินและหยาง การฝังเข็มจะช่วยกระตุ้นให้พลังงานที่ติดขัดกลับมาไหลเวียนอย่างเหมาะสม ส่งผลให้อวัยวะและระบบต่าง ๆ ในร่างกายทำงานได้ดีขึ้น
2. กระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและพลังงาน
   การฝังเข็มในจุดสำคัญตามเส้นลมปราณ ช่วยส่งเสริมการไหลเวียนของเลือดและพลังงาน ทำให้เซลล์ได้รับออกซิเจนและสารอาหารอย่างเพียงพอ ส่งผลดีต่อการฟื้นฟูร่างกายและการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ
3. ระงับปวดและลดการอักเสบ
   การกระตุ้นด้วยเข็มสามารถกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งสารสื่อประสาท เช่น เอ็นโดรฟิน ซึ่งมีส่วนช่วยลดความไม่สบายตัว บรรเทาอาการปวด และลดการอักเสบในบริเวณที่มีปัญหา
4. การรักษาแบบองค์รวม หรือ Holistic Approach
   การฝังเข็มแบบจีนไม่ได้มุ่งดูแลรักษาเฉพาะจุดที่มีอาการ แต่เน้นการปรับสมดุลทั้งร่างกาย จึงสามารถช่วยดูแลปัญหาสุขภาพได้หลากหลาย เช่น อาการปวดเรื้อรัง ปวดไมเกรน ภูมิแพ้ ปัญหาการนอนหลับ รวมถึงการดูแลด้านความงามและการควบคุมน้ำหนัก

1. การวินิจฉัย
   แพทย์แผนจีน จะประเมินอาการและสภาพร่างกายโดยรวม เช่น ซักประวัติ ตรวจลิ้น ชีพจร และรูปแบบความผิดปกติ เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล
2. การเลือกจุดฝังเข็ม
   เลือกจุดฝังเข็มตามแนวเส้นลมปราณที่เกี่ยวข้องกับอาการและภาวะของร่างกาย เพื่อให้การรักษาดูแลได้ผลดี
3. การแทงเข็ม
   ใช้เข็มสแตนเลสขนาดเล็ก ปลอดเชื้อ และเป็นแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง แทงลงไปในตำแหน่งที่กำหนดอย่างเหมาะสม
4. การกระตุ้นเข็ม
   แพทย์อาจกระตุ้นเข็มด้วยการหมุนเบา ๆ หรือใช้ไฟฟ้ากระตุ้นระดับอ่อน เพื่อเสริมการไหลเวียนของพลังงานและเลือดลม
5. การคงเข็ม
   ปักเข็มทิ้งไว้ประมาณ 20 ถึง 30 นาที จากนั้นจึงถอนเข็มออก โดยผู้รับการรักษามักรู้สึกผ่อนคลายระหว่างการฝังเข็ม

การฝังเข็มแบบตะวันตก หรือที่เรียกว่า Dry Needling เป็นเทคนิคทาง กายภาพบำบัด สมัยใหม่ที่ใช้เข็มขนาดเล็ก ปราศจากตัวยา ปักลงไปบริเวณกล้ามเนื้อที่มีการหดเกร็งเป็นก้อน หรือบริเวณจุดกดเจ็บที่เรียกว่า Trigger Point

หลักการของ Dry Needling คือการกระตุ้นกล้ามเนื้อที่ตึงตัวโดยตรง เพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัว ส่งเสริมการไหลเวียนของเลือดในบริเวณนั้น และช่วยลดภาวะอักเสบที่สะสมอยู่ในเนื้อเยื่อ

การฝังเข็มแบบตะวันตกมักถูกนำมาใช้ในการดูแลอาการปวดกล้ามเนื้อเฉพาะจุด เช่น อาการ ปวดคอ บ่า ไหล่ ปวดหลัง หรือภาวะ รักษาออฟฟิศซินโดรม รวมถึงอาการปวดเรื้อรังจากการใช้งานกล้ามเนื้อซ้ำ ๆ โดยเน้นการดูแลตรงตำแหน่งที่มีปัญหา เพื่อช่วยให้การเคลื่อนไหวดีขึ้นและลดความไม่สบายตัวในชีวิตประจำวันค่ะ

การฝังเข็มแบบตะวันตกมีหลักการรักษาที่เน้นการดูแลอาการปวดและความตึงของกล้ามเนื้ออย่างตรงจุด โดยมีแนวทางดังนี้

1. ปักตรงจุดที่เป็นสาเหตุของอาการ
   แพทย์หรือนักกายภาพบำบัดจะประเมินตำแหน่งกล้ามเนื้อที่มีการหดเกร็งเป็นก้อน หรือจุดกดเจ็บ Trigger Point แล้วใช้เข็มขนาดเล็กสอดเข้าไปในบริเวณดังกล่าว เพื่อแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุของอาการปวดตึง
2. กระตุ้นให้กล้ามเนื้อคลายตัว
   การปักเข็มจะกระตุ้นให้กล้ามเนื้อเกิดการตอบสนองเฉพาะที่ หรือที่เรียกว่า Local Twitch Response ซึ่งเป็นการกระตุกเล็กน้อยของกล้ามเนื้อ ช่วยให้กล้ามเนื้อที่ตึงตัวคลายลงได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3. ฟื้นฟูการไหลเวียนของเลือด
   เมื่อกล้ามเนื้อคลายตัว การไหลเวียนของเลือดในบริเวณนั้นจะดีขึ้น ทำให้ออกซิเจนและสารอาหารที่จำเป็นสามารถเข้ามาหล่อเลี้ยงเนื้อเยื่อได้ดีขึ้น พร้อมช่วยนำของเสียออกจากบริเวณที่มีการอักเสบ ส่งเสริมกระบวนการฟื้นฟูและซ่อมแซมเนื้อเยื่อ
4. บรรเทาอาการปวดและเพิ่มการเคลื่อนไหว
   การฝังเข็มแบบตะวันตกช่วยยับยั้งการส่งสัญญาณความปวดไปยังสมอง ส่งผลให้อาการปวดลดลง และช่วยให้กล้ามเนื้อที่เคยตึงหรือเคลื่อนไหวติดขัด สามารถกลับมาใช้งานได้ดีขึ้น
5. ความแตกต่างจากการฝังเข็มแบบจีน
   การฝังเข็มแบบตะวันตกไม่มีการใช้ตัวยาหรือการปรับสมดุลพลังงานตามศาสตร์ แพทย์แผนจีน แต่เน้นการแก้ไขปัญหากล้ามเนื้อและอาการปวดเฉพาะจุดตามหลักกายวิภาคและสรีรวิทยา ซึ่งแตกต่างจากการฝังเข็มแบบจีนที่มุ่งเน้นการปรับสมดุลของร่างกายโดยรวมค่ะ

การฝังเข็มแบบตะวันตกเป็นเทคนิคที่มุ่งเน้นการดูแลอาการปวดกล้ามเนื้อเฉพาะจุด โดยมีลักษณะสำคัญดังนี้

1. วัตถุประสงค์ของการรักษา เพื่อคลายกล้ามเนื้อที่หดเกร็งเป็นปม หรือ Muscle Knot ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการปวดเรื้อรัง หรืออาการปวดร้าวที่ลามไปยังบริเวณใกล้เคียง
2. เป้าหมายในการฝังเข็ม แพทย์จะปักเข็มเข้าไปยังจุดกดเจ็บ Trigger Point หรือพังผืดในชั้นกล้ามเนื้อโดยตรง เพื่อกระตุ้นให้กล้ามเนื้อเกิดการตอบสนองและคลายตัว
3. ลักษณะของเข็มที่ใช้ ใช้เข็มสแตนเลสขนาดเล็กและแหลมคม ลักษณะเดียวกับเข็มฝังเข็มทั่วไป หรือ Acupuncture Needle โดยไม่มีการฉีดตัวยาหรือสารใด ๆ เข้าสู่ร่างกาย จึงเรียกว่า Dry Needling
4. เทคนิคการรักษา แพทย์จะขยับเข็มขึ้นลงในตำแหน่งที่เป็นปัญหา เพื่อกระตุ้นให้เกิด Local Twitch Response หรือการกระตุกของกล้ามเนื้อ จนกล้ามเนื้อคลายตัว จากนั้นจึงถอนเข็มออก โดยไม่เน้นการค้างเข็มไว้นานเหมือนการฝังเข็มแบบจีน
5. การประยุกต์ใช้ในการรักษา เหมาะสำหรับการดูแลอาการปวดกล้ามเนื้อจากการทำงานหรือการใช้งานซ้ำ ๆ เช่น รักษาออฟฟิศซินโดรม อาการ ปวดคอ บ่า ไหล่ ปวดหลัง รวมถึงอาการปวดเรื้อรังที่เกี่ยวข้องกับจุดกดเจ็บของกล้ามเนื้อ
6. ข้อดีของการฝังเข็มแบบตะวันตก ช่วยคลายปมกล้ามเนื้อเฉพาะจุดได้อย่างรวดเร็ว ลดอาการปวดโดยไม่ต้องพึ่งยา และใช้ระยะเวลาในการรักษาไม่นาน
7. อาการหลังการรักษา หลังทำอาจมีอาการระบมหรือปวดเมื่อยเล็กน้อยในบริเวณที่รักษา ซึ่งมักดีขึ้นได้เองภายใน 1 ถึง 2 วันค่ะ

• การฝังเข็มแบบจีน (Acupuncture)
  เป็นศาสตร์การ แพทย์แผนจีน ที่มุ่งเน้นการปรับสมดุลพลังงาน Qi และการทำงานของอวัยวะโดยรวม แพทย์จะเลือก ฝังเข็ม ตามแนวเส้นลมปราณ ซึ่งตำแหน่งเข็มอาจไม่จำเป็นต้องอยู่ตรงจุดที่มีอาการปวดโดยตรง โดยทั่วไปจะมีการค้างเข็มไว้ประมาณ 15 ถึง 30 นาที เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนพลังงานและฟื้นฟูสมดุลของร่างกาย
• การฝังเข็มแบบตะวันตก (Dry Needling)
  เป็นเทคนิคทาง กายภาพบำบัด ที่เน้นการรักษาเฉพาะจุด โดยมุ่งคลายปมกล้ามเนื้อที่ตึงตัวหรือจุดกดเจ็บ Trigger Point แพทย์จะปักเข็มลงไปยังตำแหน่งของกล้ามเนื้อที่เป็นปัญหาโดยตรง และขยับเข็มเพื่อกระตุ้นให้กล้ามเนื้อคลายตัว มักไม่เน้นการค้างเข็มไว้นานเหมือนการฝังเข็มแบบจีน

• ผู้ที่มีอาการปวดเรื้อรัง เช่น ปวดคอ บ่า ไหล่ ปวดหลัง เข่า ปวดไมเกรน ชาปลายมือปลายเท้า
• ผู้ที่มีปัญหาการนอน เครียด วิตกกังวล หรืออารมณ์แปรปรวน
• ผู้ที่เป็นภูมิแพ้ หวัดเรื้อรัง หรือมีปัญหาระบบทางเดินหายใจ
• ผู้ที่มีปัญหาระบบย่อยอาหาร เช่น ท้องผูก ท้องอืด กรดไหลย้อน
• ผู้หญิงที่มีปัญหาประจำเดือน วัยทอง ภาวะมีบุตรยาก หรืออยากดูแลผิวพรรณ
• ผู้ที่ต้องการปรับสมดุลร่างกาย เสริมภูมิคุ้มกัน ลดน้ำหนัก และดูแลสุขภาพโดยรวม
• ผู้ที่มีปัญหาระบบประสาท เช่น อัมพฤกษ์ หรืออัมพาตใบหน้า

• คนทำงานออฟฟิศที่ ปวดคอ บ่า ไหล่ ปวดหลัง จากการนั่งนานหรือใช้อุปกรณ์ดิจิทัล
• นักกีฬา หรือผู้ที่มีอาการกล้ามเนื้อตึง บาดเจ็บจากการออกกำลังกาย
• ผู้ที่มีอาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง เช่น หลังล่าง สะโพก หรือปวดจากความเครียด
• ผู้ที่มีอาการปวดร้าวลงแขนหรือขา จากจุดกดเจ็บ Trigger Point
• ผู้ที่ต้องการลดการใช้ยา และบรรเทาอาการปวดเฉพาะจุดอย่างตรงจุด

การฝังเข็มแบบจีนและตะวันตกสามารถทำควบคู่กันได้ ถือเป็นการดูแลสุขภาพแบบผสมผสาน หรือ Integrative Medicine ที่ได้รับความนิยมมากขึ้น

โดย ฝังเข็ม แบบจีน จะช่วยปรับสมดุลร่างกายโดยรวม ส่วนฝังเข็มแบบตะวันตก หรือ Dry Needling เน้นคลายปมกล้ามเนื้อและลดอาการปวดเฉพาะจุด เมื่อทำร่วมกัน จะช่วยให้ทั้งร่างกายสมดุลขึ้น พร้อมบรรเทาอาการปวดได้ตรงจุดมากขึ้นนั่นเอง

• เสริมประสิทธิภาพการรักษา ฝังเข็มจีนช่วยปรับพื้นฐานร่างกาย ส่วน Dry Needling แก้ปัญหาที่ต้นเหตุของอาการปวด
• ครอบคลุมอาการได้มากขึ้น เหมาะกับอาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง เช่น รักษาออฟฟิศซินโดรม ช่วยทั้งลดปวดเฉพาะที่และฟื้นฟูร่างกายโดยรวมได้ดี
• ได้รับการยอมรับทางการแพทย์ หลายสถานพยาบาลเลือกใช้ทั้งสองวิธีร่วมกัน เพื่อให้การรักษามีประสิทธิภาพและตอบโจทย์ผู้ป่วยมากขึ้น

การฝังเข็มแบบตะวันตกเป็นการรักษาที่เน้นแก้ไขปัญหากล้ามเนื้อและอาการปวดเฉพาะจุด ตามหลักกายวิภาคและสรีรวิทยา โดยมุ่งคลายปมกล้ามเนื้อหรือจุดกดเจ็บ Trigger Point เพื่อบรรเทาอาการปวดและฟื้นฟูการเคลื่อนไหว ขณะที่การฝังเข็มแบบจีนมุ่งเน้นการปรับสมดุลของร่างกายโดยรวม ผ่านการ ฝังเข็ม ตามแนวเส้นลมปราณ เพื่อฟื้นฟูการทำงานของอวัยวะและระบบต่าง ๆ ในร่างกาย

ดังนั้น การฝังเข็มทั้งสองรูปแบบจึงมีแนวคิดและวิธีการรักษาที่แตกต่างกัน หากมีปัญหาสุขภาพและสนใจการรักษาด้วยการฝังเข็ม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้ชำนาญการเพื่อประเมินอาการและวางแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคลค่ะ

การ ฝังเข็ม เป็นศาสตร์ดูแลสุขภาพที่ได้รับความนิยม เพราะนอกจากจะช่วยปรับสมดุลระบบภายในร่างกายแล้ว ยังช่วยลดอาการปวด รักษาออฟฟิศซินโดรม อาการชา อัมพฤกษ์ อัมพาต อีกทั้งยังช่วยให้ร่างกายผ่อนคลายจากความเครียด ลดอาการ ปวดไมเกรน รวมถึงทำให้ร่างกายกลับมาทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ที่ เซนิสต้า คลินิก ให้บริการ ฝังเข็ม โดย แพทย์แผนจีน ผู้มีใบประกอบวิชาชีพ ทุกเคสมีการประเมินอาการก่อนเข้ารับบริการ เพื่อวางแนวทางการดูแลให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล ด้วยความใส่ใจในทุกขั้นตอน

หากคุณกำลังมองหาทางเลือกดูแลสุขภาพด้วยศาสตร์การฝังเข็ม ไม่ว่าจะเป็นแบบจีนหรือตะวันตก เราพร้อมให้บริการคุณในฐานะ คลินิกฝังเข็มชลบุรี และ คลินิกฝังเข็มเพชรบุรี ที่ได้มาตรฐานสากล

สามารถเข้ามาปรึกษาและรับการตรวจประเมินอย่างละเอียดได้ที่ Zenista Health and Wellness

เราพร้อมดูแลคุณด้วยทีมงานมืออาชีพ ทั้ง 2 สาขาใกล้บ้าน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือนัดหมายจองคิวได้ที่ Line ID @zenista