ปวดก้นร้าวลงขา อาจไม่ใช่กระดูกทับเส้นประสาท ทำความรู้จัก สลักเพชรจม อาการเป็นอย่างไร

เคยไหมที่กำลังนั่งทำงานเพลิน ๆ หรือขับรถทางไกล จู่ ๆ ก็รู้สึกปวดหน่วงลึก ๆ ที่แก้มก้น เหมือนมีจุดกดเจ็บที่บอกตำแหน่งไม่ถูก บางครั้งความปวดนั้นไม่ได้หยุดอยู่แค่ที่ก้น แต่กลับวิ่งจี๊ด ปวดร้าวลงขา ไปที่ต้นขาด้านหลัง น่อง หรือลามไปถึงปลายเท้า อาการเหล่านี้มักทำให้หลายคนตกใจและวินิจฉัยตัวเองไปก่อนเลยว่า แย่แล้ว ฉันต้องเป็น หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท แน่ ๆ ซึ่งความกังวลนี้อาจนำไปสู่ความเครียดและการรักษาที่ไม่ตรงจุด

ในความเป็นจริงแล้ว อาการปวดร้าวลงขาที่ดูน่ากลัวนี้ อาจเกิดจากสาเหตุที่เรียกว่า เส้นผมบังภูเขา อย่างภาวะ สลักเพชรจม หรือ Piriformis Syndrome ซึ่งเป็นโรคยอดฮิตของคนทำงานออฟฟิศและนักวิ่งที่ไม่ควรมองข้าม

ก่อนจะไปเช็ค สลักเพชรจม อาการ เป็นอย่างไร เรามาทำความรู้จักกับเจ้าตัวการนี้กันก่อน กล้ามเนื้อสลักเพชร หรือ Piriformis Muscle เป็นกล้ามเนื้อเล็ก ๆ รูปร่างคล้ายลูกแพร์ที่ซ่อนตัวอยู่ลึกภายใต้กล้ามเนื้อก้นมัดใหญ่ ทำหน้าที่ช่วยหมุนข้อสะโพกเวลาเราเดินหรือวิ่ง ความพิเศษที่กลายเป็นจุดอ่อนของกล้ามเนื้อนี้คือ ตำแหน่งที่วางพาดทับอยู่เหนือเส้นประสาทไซอาติก หรือ Sciatic Nerve ซึ่งเป็นเส้นประสาทที่ใหญ่ที่สุดในร่างกายที่ลากยาวจากหลังลงไปถึงเท้า

ในภาวะปกติกล้ามเนื้อและเส้นประสาทจะอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่กล้ามเนื้อ Piriformis เกิดการเกร็งตัว หดสั้น หรืออักเสบ กล้ามเนื้อจะไปบีบรัดเส้นประสาทที่อยู่ข้างใต้ทันที ทำให้เกิดอาการปวดร้าวเหมือนไฟฟ้าช็อตลงไปที่ขา ซึ่งคล้ายคลึงกับอาการของโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทจนแยกกันแทบไม่ออก

 เพื่อให้คุณแยกแยะได้ชัดเจนขึ้นว่าความปวดที่เป็นอยู่น่าจะมาจากสาเหตุใด ลองสังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ดูครับ

• ปวดลึก ๆ ที่แก้มก้น
  อาการเด่นชัดที่สุดคือความรู้สึกปวดตื้อ ๆ หน่วง ๆ เหมือนปวดในกระดูก หรือปวดลึก ๆ ที่แก้มก้นข้างใดข้างหนึ่ง โดยเฉพาะเวลานั่งกดทับนาน ๆ หรือใช้นิ้วกดลงไปตรงกลางแก้มก้นจะเจอจุดที่เจ็บจี๊ดขึ้นมาทันที
• ปวดร้าวลงขาแต่ไม่ถึงหลัง
  ข้อแตกต่างสำคัญคือ สลักเพชรจม อาการ มักจะเริ่มสตาร์ทที่ก้นแล้ววิ่งลงขา ด้านหลังต้นขา หรือน่อง แต่จะไม่ค่อยมีอาการ ปวดหลัง ส่วนล่างร่วมด้วยมากนัก ต่างจาก Herniated Disc หรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ที่มักจะมีอาการปวดหลังรุนแรงร่วมด้วย โดยเฉพาะเวลาไอหรือจามจะรู้สึกสะเทือนไปถึงหลัง
• อาการแย่ลงเมื่อต้องนั่งนานหรือขยับบางท่า
  คนที่ขับรถนาน ๆ นั่งประชุมติดกันหลายชั่วโมง หรือแม้แต่การเดินขึ้นลงบันได จะกระตุ้นให้กล้ามเนื้อ Piriformis ทำงานหนักและบีบรัดเส้นประสาทมากขึ้น ทำให้ความปวดทวีความรุนแรงขึ้นจนนั่งไม่ติดเก้าอี้ ต้องขยับตัวไปมาตลอดเวลา
• รู้สึกเหมือนขาไม่มีแรงหรือชา
  เมื่อเส้นประสาทถูกกดทับนาน ๆ การส่งสัญญาณประสาทจะทำได้ไม่ดี ส่งผลให้เกิดอาการชา หรือรู้สึกยิบ ๆ ที่ปลายเท้า ในบางรายอาจรู้สึกว่าขาข้างนั้นหนัก ๆ ยกไม่ค่อยขึ้น หรือกล้ามเนื้อขาเริ่มอ่อนแรง

โรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเองลอย ๆ แต่เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่สะสมมานาน โดยเฉพาะกลุ่มคนทำงานออฟฟิศที่ต้องนั่งท่าเดิมวันละ 8 ถึง 9 ชั่วโมง การนั่งทับกล้ามเนื้อก้นนาน ๆ จะทำให้เลือดไหลเวียนไม่สะดวกและเกิดพังผืดรัดตรึง นอกจากนี้ยังมีกลุ่มอาการที่น่าสนใจเรียกว่า Wallet Neuritis หรือโรคกระเป๋าสตางค์กดทับเส้นประสาท ซึ่งมักเกิดในคุณผู้ชายที่ชอบใส่กระเป๋าสตางค์หนา ๆ ไว้ในกระเป๋ากางเกงด้านหลังแล้วนั่งทับ การทำแบบนี้จะทำให้กระเป๋าสตางค์ไปกดทับกล้ามเนื้อ Piriformis และเส้นประสาทโดยตรง เป็นเกร็ดความรู้เล็ก ๆ ที่อยากเตือนว่าแค่ย้ายกระเป๋ามาไว้ด้านหน้า ก็ช่วยลดความเสี่ยงไปได้เยอะมากครับ

หากคุณเริ่มสงสัยว่าตัวเองเข้าข่าย สลักเพชรจม อาการ เหล่านี้ การดูแลตัวเองในระยะแรกเป็นสิ่งที่ทำได้และได้ผลดี เริ่มจากการลดพฤติกรรมเสี่ยงอย่างการนั่งไขว่ห้าง หรือนั่งนานเกิน 1 ชั่วโมง ควรลุกขึ้นเดินเพื่อคลายกล้ามเนื้อก้นบ้าง การยืดเหยียดกล้ามเนื้อ Piriformis เป็นประจำช่วยได้มาก ท่าง่าย ๆ คือการนั่งบนเก้าอี้ ยกขาข้างที่ปวดขึ้นมาวางเป็นเลข 4 บนเข่าอีกข้าง แล้วค่อย ๆ โน้มตัวไปข้างหน้าจนรู้สึกตึงลึก ๆ ที่ก้น ทำค้างไว้ 15 ถึง 20 วินาที จะช่วยลดความตึงเครียดของกล้ามเนื้อได้ดีเยี่ยม

อีกเทคนิคหนึ่งที่นักกายภาพบำบัดมักแนะนำคือการใช้ลูกเทนนิสช่วยคลายจุด Trigger Point โดยการนำลูกเทนนิสวางที่พื้นแล้วนั่งทับบริเวณแก้มก้นจุดที่ปวด คลึงเบา ๆ วนไปมา จะช่วยสลายจุดเกร็งตัวของกล้ามเนื้อลึก ๆ ได้ แต่ต้องระวังอย่ากดแรงเกินไปจนระบมนะครับ

ถ้าปรับพฤติกรรมและยืดเหยียดแล้วอาการยังไม่ทุเลา หรือเริ่มมีอาการชาและอ่อนแรงร่วมด้วย การปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้เส้นประสาทบาดเจ็บถาวรได้ การรักษาทาง กายภาพบำบัด จะมีเครื่องมือที่สามารถจัดการปัญหานี้ได้ลึกถึงต้นตอ เช่น

• Ultrasound Therapy ซึ่งให้ความร้อนลึกเพื่อเข้าไปคลายกล้ามเนื้อ Piriformis ที่อยู่ลึกมากจนมือเรานวดไม่ถึง
• Shockwave Therapy คลื่นกระแทกที่ช่วยสลายพังผืดที่รัดตรึงกล้ามเนื้อและกระตุ้นการซ่อมแซมตัวเอง เป็นการรักษาที่เจ็บนิด ๆ แต่ช่วยจัดการปัญหาที่เรื้อรังได้ดี
• PMS Therapy หรือเครื่อง Peripheral Magnetic Stimulation ที่ใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าเข้าไปกระตุ้นการทำงานของเส้นประสาทโดยตรง ช่วยลดอาการปวดร้าวลงขาและฟื้นฟูอาการชาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 ซึ่งการเลือกใช้เครื่องมือเหล่านี้ต้องผ่านการประเมินจากนักกายภาพบำบัดเพื่อให้ตรงกับระยะของอาการที่เป็นอยู่

ความปวดร้าวลงขาอาจดูน่ากลัว แต่ถ้าเรารู้เท่าทันและแยกแยะได้ว่ามันคือ สลักเพชรจม ไม่ใช่เรื่องใหญ่ของกระดูกสันหลัง ความกังวลจะลดลงและแนวทางการรักษาก็จะง่ายขึ้นมาก ร่างกายของเรามีความซับซ้อน การหมั่นสังเกตสัญญาณเตือนและดูแลรักษาอย่างถูกวิธี คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุข ปราศจากความปวดที่คอยรบกวนครับ

Tips: หากคุณมีอาการปวดก้นร้าวลงขา และต้องการความมั่นใจในการวินิจฉัย เรามีบริการตรวจประเมินโดยละเอียดที่ คลินิกกายภาพบำบัดชลบุรี / คลินิกกายภาพบำบัดเพชรบุรี พร้อมวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคล

สามารถเข้ามาปรึกษาและตรวจประเมินอย่างละเอียดได้ที่ Zenista Health and Wellness

เราพร้อมดูแลคุณด้วยทีมงานมืออาชีพและเครื่องมือที่ทันสมัย ทั้ง 2 สาขาใกล้บ้าน

อย่าปล่อยให้ความปวดเป็นเรื่องปกติในชีวิต สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือนัดหมายจองคิวได้ที่ Line ID @zenista